پذیرینو
- خانه
- راهنمای اپلای
- فاند و بودجه
انواع فاند دکتری: RA، TA، فلوشیپ، بورسیه و قرارداد استخدامی
فاند دکتری یعنی کسی شهریه‌ی شما را میدهد و برای زندگی هم حقوق میگیرید. این پول پنج شکل اصلی دارد: دستیار پژوهشی (RA) از گرنت استاد، دستیار آموزشی (TA) از بودجه‌ی دانشکده، فلوشیپ از دانشگاه، بورسیه از دولت یا بنیاد، و در بخش بزرگی از اروپا قرارداد استخدامی. فاند «کامل» وقتی است که هم شهریه پوشش داده شود، هم حقوق برای زندگی کافی باشد، هم بیمه داشته باشید.
پنج شکل فاند
دستیار پژوهشی (RA)
استاد از گرنت پژوهشی‌اش به شما حقوق میدهد تا روی پروژهی همان گرنت کار کنید. در علوم و مهندسی رایج‌ترین شکل فاند است و خوبی‌اش این است که کار RA معمولاً همان پایان‌نامه‌ی شماست. وابستگی‌اش هم به گرنت است: اگر گرنت تمام شود و تمدید نشود، استاد باید پول دیگری پیدا کند. برای همین مهم است بدانید استاد گرنت فعال و چندساله دارد؛ روش بررسی را در راهنمای پوزیشن دکتری فول‌فاند ببینید.
دستیار آموزشی (TA)
دانشکده در ازای کمک به تدریس، تصحیح برگه یا حل تمرین به شما حقوق میدهد، معمولاً حدود ده تا بیست ساعت در هفته. در آمریکا و کانادا رایج است. خیلی‌ها سال اول TA هستند و بعد که با استاد پروژه را شروع کردند، RA می‌شوند. TA تجربه‌ی تدریس خوبی است، ولی وقت پژوهش را کم می‌کند.
فلوشیپ
بورسی از طرف دانشگاه یا دانشکده که به کار مشخصی گره نخورده؛ نه تدریس می‌خواهد و نه پروژهی خاص. رقابتی‌ترین و آزادترین شکل فاند است و معمولاً به قوی‌ترین پرونده‌ها می‌رسد، گاهی فقط برای سال اول.
بورسیه‌ی دولتی یا بنیاد
پولی که دولت یا یک بنیاد میدهد، مثل بورسیه‌ی RTP در استرالیا، بورس دولتی دکتری در ایتالیا، استادنت‌شیپ‌های UKRI در انگلستان یا بورس‌های پژوهشی DAAD در آلمان. معمولاً رقابتی است و تقریباً همیشه به حمایت یک استاد نیاز دارد.
قرارداد استخدامی
در آلمان، هلند، سوئیس، سوئد، دانمارک و نروژ، دانشجوی دکتری اغلب کارمند دانشگاه است: حقوق از جدول رسمی، بیمه، مرخصی و حق بازنشستگی. پول این قرارداد هم معمولاً از گرنت استاد است، ولی شکل حقوقی‌اش شغل است، نه بورس. توضیح کامل در راهنمای دکتری با حقوق در اروپا و راهنمای اپلای دکتری آلمان آمده است.
فاند کامل، ناقص، و بدون فاند
| نوع | یعنی | نکته |
|---|---|---|
| کامل (Full funding) | شهریه + حقوق کافی + معمولاً بیمه | هدف بیشتر متقاضی‌های ایرانی |
| فقط بخشش شهریه | شهریه بخشیده میشود، حقوق نه | هزینهی زندگی با خود شماست |
| فاند ناقص | بخشی از شهریه یا حقوق کمتر از هزینهی زندگی | جمع هزینه‌ها را دقیق حساب کنید |
| فقط شهریه‌ی داخلی | در انگلستان رایج: شهریه‌ی دانشجوی داخلی پوشش داده میشود | اختلاف شهریه‌ی بین‌المللی ممکن است با شما باشد |
| بدون فاند (Self-funded) | همه‌ی هزینه‌ها با خود شما | برای دکتری معمولاً توصیه نمی‌شود |
فاند در هر کشور
- آمریکا: پکیج شهریه + حقوق + بیمه، از RA، TA یا فلوشیپ. معمولاً برای پنج سال با شرط پیشرفت. راهنمای آمریکا
- کانادا: ترکیب سهم استاد، TA و بورس دانشگاه؛ بسیاری از دانشگاه‌ها حداقل فاند دکتری اعلام می‌کنند. راهنمای کانادا
- آلمان، هلند، سوئیس، شمال اروپا: بیشتر قرارداد استخدامی روی پروژهی استاد؛ بورس هم هست.
- انگلستان: استادنت‌شیپ با حقوق معاف از مالیات؛ دقت به شرط شهریه‌ی بین‌المللی.
- استرالیا: بورسیه‌ی RTP یا بورس دانشگاه، یا بورس روی پروژهی استاد.
- ایتالیا: بورس دولتی دکتری از طریق فراخوان سالانه.
نامه‌ی پیشنهاد فاند را چطور بخوانیم
وقتی پیشنهاد گرفتید، اینها را در نامه پیدا کنید و اگر نبود، بپرسید:
- مبلغ سالانه یا ماهانه، ناخالص یا خالص؟
- شهریه کامل پوشش داده میشود؟ هزینه‌های جانبی دانشگاه (Fees) چطور؟
- بیمهی درمانی شامل است؟
- مدت فاند چند سال است و شرط ادامه‌اش چیست؟
- تعهد کاری: چند ساعت TA در هفته؟ RA روی کدام پروژه؟
- تابستان: فاند ۱۲ ماهه است یا فقط ماه‌های ترم؟ (در آمریکا مهم است.)
بعد مبلغ را با هزینهی واقعی زندگی در همان شهر مقایسه کنید: اجاره‌ی یک اتاق، غذا، حمل‌ونقل. حقوق یک دانشگاه در شهر گران ممکن است اسماً بیشتر ولی عملاً کمتر از یک شهر ارزان باشد.
نکته‌های عملی برای متقاضی ایرانی
- نامه‌ی فاند، مدرک تمکن مالی است. برای ویزای بیشتر کشورها، نامه‌ی پیشنهاد فاند یا قرارداد کاری بخش اصلی مدرک مالی است. هرچه مبلغ و مدت در نامه روشن‌تر باشد، پرونده‌ی ویزا ساده‌تر است.
- هزینه‌های شروع را جدا حساب کنید. بلیت، اجاره‌ی ماه اول، ودیعه‌ی خانه و هزینهی ویزا معمولاً قبل از اولین حقوق پرداخت می‌شوند و فاند آن‌ها را پوشش نمی‌دهد. برای دو سه ماه اول پول کنار بگذارید.
- زمان اولین پرداخت را بپرسید. حقوق بعضی دانشگاه‌ها آخر ماه اول یا حتی دیرتر واریز میشود.
- همسر و خانواده. بیشتر فاندها برای یک نفر حساب شده‌اند. اگر با خانواده می‌روید، شرط تمکن مالی ویزای آن‌ها و هزینهی واقعی زندگی را جدا بررسی کنید.
در ایمیل درباره‌ی فاند دکتری چه بپرسیم
در ایمیل اول مستقیم نپرسید «فاند دارید؟». بپرسید «do you expect to take new PhD students for Fall 2027?». استادی که دانشجو می‌گیرد، معمولاً پولش را هم دارد. اگر جواب مثبت بود، در ایمیل دوم یا جلسه بپرسید پوزیشن RA است یا TA و چند سال پوشش داده میشود. معنی جواب‌های رایج استادها را در راهنمای جواب استاد به ایمیل اپلای ببینید.
پذیرینو کنار هر استاد نشانه‌های بودجه را نشان میدهد: گرنت فعال NSF و NIH برای استادهای آمریکا، و بودجه‌دهنده‌های کشور خود استاد در مقاله‌های اخیرش. اینها قطعی نیستند، ولی کمک می‌کنند ایمیل‌ها را اول به استادهایی بزنید که احتمال فاندشان بیشتر است.
پرسش‌های کوتاه
فول فاند یعنی چه؟
یعنی شهریه کامل بخشیده یا پرداخت میشود و حقوقی میگیرید که هزینهی زندگی معمولی را در همان شهر پوشش میدهد، معمولاً همراه بیمهی درمانی. اگر یکی از اینها نباشد، فاند ناقص است.
فرق RA و TA چیست؟
در RA از گرنت استاد حقوق میگیرید تا روی پروژهی پژوهشی کار کنید که معمولاً همان پایاننامهتان است. در TA دانشکده در ازای کمک به تدریس، تصحیح یا حل تمرین حقوق میدهد و وقتتان بین پژوهش و تدریس تقسیم میشود.
فاند دکتری مالیات دارد؟
بستگی به کشور و نوع فاند دارد. حقوق بورس دکتری در انگلستان و استرالیا معمولاً معاف از مالیات است. حقوق قرارداد استخدامی در اروپا مالیات و بیمه دارد ولی در عوض بیمه و حقوق بازنشستگی هم میدهد.
میشود فاند را بعد از پذیرش مذاکره کرد؟
گاهی، مخصوصاً اگر پیشنهاد دیگری از دانشگاه همرده دارید. مؤدبانه و با عدد مشخص بپرسید. در موقعیتهای استخدامی اروپا حقوق از جدول ثابت است و جای مذاکره کمی دارد.
استاد اپلای‌تان را پیدا می‌کنیم و ایمیلش را می‌نویسیم
موضوع پژوهشی‌تان را فارسی بنویسید. لیست استادها رایگان است و ۳ استاد اول هم با ثبت‌نام رایگان باز میشود.
پیدا کردن استادها